LTS: Đi trên phố, đặc biệt các phố mới, dễ đập vào mắt bạn là hình ảnh những ngôi nhà siêu mỏng, siêu méo. Đôi khi bạn phải tự hỏi: Tại sao nhà có thể mỏng đến vậy? Ở như thế có an toàn không? Cơ quan nào cấp phép hay chúng tự mọc lên sau một đêm?

Bài viết dưới đây của tác giả Phan Thế Hải nói về tình trạng xây nhà siêu mỏng và méo - thể hiện một góc xấu xí trong bức tranh quy hoạch, trên bộ mặt đường phố. Đây là ý kiến cá nhân, có những quan điểm võ đoán, suy luận cảm tính, chưa có kiểm chứng...

Diễn đàn Kinh tế Việt Nam giới thiệu để bạn đọc cùng tranh luận, làm rõ vấn đề. Mọi ý kiến xin gửi về: vef@vietnamnet.vn.

Đầu tuần, UBND thành phố Hà Nội vừa có thỉ thị: "Từ nay trở đi, đối với các dự án đầu tư xây dựng đường giao thông mới, UBND thành phố chỉ xem xét, phê duyệt khi có quy hoạch hai bên tuyến đường kèm theo. Điều này sẽ tránh được tình trạng nhà siêu mỏng, siêu méo xuất hiện theo những tuyến đường mới mở".

Thực ra thì chỉ thị này dẫu muộn vẫn hơn không. Bởi, nó được ban hành khi mà nhà siêu méo, siêu mỏng đã mọc lên như lá mùa xuân.

Thủ đô ngàn năm văn vật xứ ta có tục lệ là, cứ có con phố mới mở là có nhà siêu mỏng, siêu méo mọc lên. Các đường phố mới mở rộng thênh thang như Khuất Duy Tiến, La Thành - Yên Lãng... mỗi con phố có dăm bảy căn, mỗi căn có bề rộng dăm bảy gang tay. Có căn hình thang, có căn hình tam giác, hình vuông, vài ba tầng, đa dạng phong phú đáo để.

Dãy nhà siêu mỏng trên phố Đào Tấn (ảnh Đất Việt)

Bạn tôi mới du học từ châu Âu về bảo: Nếu như Paris của nước Pháp có thể tự hào vì tháp Effel, Bắc Kinh tự hào vì có Tử Cấm thành thì xứ ta có thể tự hào vì nhà siêu mỏng, siêu méo. Nhìn có vẻ hổ lốn nhưng biết đâu nay mai có thể trở thành đặc sản.

Có lần, trả lời chất vấn trước cuộc họp Hội đồng nhân dân TP. Hà Nội, ông giám đốc sở Quy hoạch kiến trúc bảo: Luật xây dựng đã quy định rồi, "diện tích thửa đất dưới 15m² hoặc từ 15-40m² có chiều sâu dưới 3m thì tuyệt đối không được cấp phép xây dựng". Cũng cần nói thêm, Luật này được Quốc hội thông qua từ ngày 26-11-2003, tính đến nay đã ngót chục năm.

Luật đã được Quốc Hội thông qua, Chủ tịch nước ký lệnh ban hành, Thành phố đã có văn bản, Chi bộ đã quán triệt, Hội đồng nhân dân đã thông qua, nhưng nhà siêu méo siêu mỏng vẫn cứ mọc lên cứ như là có phép mầu ấy!

Ông bạn tôi bảo: "Phép mầu cái gì, mỗi cái nhà mọc lên phải đào móng, phải dựng cos pha, phải đổ bê tông, phải hoàn thiện. Chưa nói chuyện tập kết vật liệu, hoàn thiện, nhân công... Bà bán nước cũng biết, thằng đánh giày cũng biết, ông lão hát xẩm cũng biết. Chính quyền không biết là chuyện lạ. Thanh tra xây dựng đâu? UBND Phường đâu, Đảng Uỷ đâu, Hội đồng nhân dân đâu?.. Đến tháng lĩnh lương, chẳng thấy ông nào vắng mặt, còn những chuyện phạm pháp công khai thì chẳng thấy ông nào".

Có lần sáng đầu tuần, đi qua trụ sở Uỷ ban nhân dân phường nơi tôi ở, thấy có một đám đông đang tụ tập, gồm xe cảnh sát mặc sắc phục, lực lượng dân phòng, thanh tra xây dựng... đông như quân Nguyên. Hỏi thăm được biết là đang chuẩn bị đi cưỡng chế một công trình nào đó xây sai phép. Tôi nghĩ, lực lượng này đi đến đâu chắc ngọn cỏ cũng không còn, thế mà nhà siêu méo siêu mỏng vẫn mọc lên, thế mới tài.

Chúng làm xấu cả bộ mặt đường phố.

Bạn tôi bảo: Mày nói đúng nhưng ngốc lắm. Thanh tra đi cứ đi, lập biên bản cứ lập, đình chỉ thi công cứ đình chỉ, thi công cứ thi công. Thanh tra đến, lập biên bản, sau đó gửi công văn lên cấp trên xin ý kiến xử lý. Đó là thời điểm để gia chủ mở hầu bao, xuống tiền.

Mỗi căn nhà, lớn nhỏ tuỳ theo, xuống độ một vài chục ngàn (USD) tuỳ theo diện tích và mối quan hệ. Mưa đều, mưa dày thì thời gian công văn chuyển lên cấp trên chậm hơn, mưa mỏng thì công văn đi nhanh hơn. Khi văn bản lên đến quận, hay thành phố thì cũng là lúc mà gia chủ hoàn thành. Khi đó là tài sản công dân, muốn tháo dỡ lại phải làm văn bản xin ý kiến.

Bằng cách ấy, mỗi căn siêu méo, siêu mỏng mọc lên, các đồng chí thanh tra có cái để thu hoạch. Các đồng chí công an phường, quận cũng được mát mặt lây. Mỗi nơi kiếm tý. Tôi bảo hắn: Mày nói thế nghe không ổn, hoá ra bộ máy công bộc của dân ở dưới lại nhũng nhiễu đến thế a?

Hắn lại bảo tôi ngu. Không tham nhũng thì làm gì công bộc mua nổi xe hơi, lại còn có tiền cho con cái du học. Lương ba cọc ba đồng, thời buổi lạm phát, đồng tiền mất giá từng này thì cớ làm sao phải mất hàng chục ngàn đô để chạy vào những chỗ ấy. Con ông du học Ănglê về hẳn hoi, tiếng Anh nói như gió, nộp hồ sơ xin vào thanh tra xây dựng xem có bị loại ngay từ đầu không?

Không hiểu lời ông bạn tôi có quá đi không nhưng cứ theo như chỉ thị đã nói trên thì UBND thành phố Hà Nội đã chọn quận Thanh Xuân để tổ chức thí điểm giải quyết dứt điểm những công trình siêu mỏng, siêu méo, từ đó nhân rộng trên địa bàn thành phố.

Hiện nay, trên địa bàn quận Thanh Xuân có 81 trường hợp mặt bằng không đủ để xây dựng nhà theo quy định tại Văn bản số 39/2005/QĐ-TTg ngày 28-5-2005 của Thủ tướng Chính phủ. Trong đó có 8 công trình siêu mỏng, siêu méo tồn tại trước thời điểm quyết định có hiệu lực. Quận Thanh Xuân đã tuyên truyền vận động 21 trường hợp tự hợp khối, còn lại 19 công trình siêu mỏng, siêu méo chưa xử lý.

Mong sao, từ những kết quả này, hiện tượng nhà siêu méo siêu mỏng sẽ sớm kết thúc. Không chỉ vì bộ mặt đô thị mà còn là cả bộ mặt cho nhà nước pháp quyền. Có như thế mới lấy lại được niềm tin của công chúng.